Typy crowdfundingu

W niektórych publikacjach, zwłaszcza tych internetowych, pojawiają się wypowiedzi, że crowdfunding należy kwalifikować jako zbiórkę publiczną, której organizację reguluje ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych. Taką ewentualność trzeba jednak na wstępie odrzucić. Ustawa ta faktycznie normuje publiczne pozyskiwanie środków na dany cel, z tym że cel ten powinien pozostawać w sferze zadań publicznych lub mieć charakter religijny. Poza tym możliwość prowadzenia takiej zbiórki zarezerwowano dla zamkniętego kręgu podmiotów, który nie obejmuje osób fizycznych i przedsiębiorców. Mając na uwadze te dwie kwestie, należy uznać, że ustawa o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych nie jest regulacją, która mogłaby znaleźć zastosowanie do finansowania prywatnych przedsięwzięć nastawionych na wprowadzenie produktu na rynek bądź innych przedsięwzięć o charakterze twórczym lub innowacyjnym, co jest przecież charakterystyczne dla większości akcji crowdfundingowych.

Stąd też oceniając relacje pomiędzy finansującymi a organizatorem trzeba odwoływać się do przepisów Kodeksu cywilnego i uregulowanych tam typów umów.

Jedną z najczęściej spotykanych w praktyce form prowadzenia zbiórek jest tzw. crowdfunding dotacyjny, którego model opiera się na dobrowolnych wpłatach kwot, w zamian za które finansujący nie otrzymują od organizatora żadnych świadczeń o materialnej wartości. Taki model odpowiada co do zasady uregulowanej w przepisach Kodeksu cywilnego umowie darowizny. Co za tym idzie należy przyjąć, że pomiędzy finansującym a organizatorem dochodzi do zawarcia takiej właśnie umowy.

Drugim najpopularniejszym modelem jest tzw. crowdfunding sprzedażowy, który zakłada, że strony spełniają świadczenia wzajemnie na swoją rzecz. Organizator akcji, za wpłatę określonej w opisie przedsięwzięcia kwoty, przekazuje finansującemu konkretną korzyść (nagrodę), którą może być np. egzemplarz książki, która ma zostać wydana, płyta CD, czy też innego rodzaju gadżety, których wartość może różnić się w zależności od wysokości wpłaconej kwoty. Trzeba zauważyć, że najczęściej brak jest w takim przypadku ekwiwalentności świadczeń, ponieważ świadczenie organizatora na rzecz finansującego ma zwykle mniejszą wartość majątkową niż kwota, którą wsparł on przedsięwzięcie. Taki model działania nie odpowiada w pełni żadnej umowie regulowanej w Kodeksie cywilnym. Biorąc jednak pod uwagę konstrukcję wzajemnych zobowiązań stron, należy przyjąć, że najbliżej jest mu do umowy sprzedaży i wydaje się, że tę właśnie regulację – w drodze analogii – należałoby stosować (przynajmniej tak długo jak pomiędzy wartością wpłaty, a otrzymaną nagrodą nie zachodzi istotna dysproporcja). Stosowanie przepisów o sprzedaży będzie jednak wątpliwe, gdy w momencie dokonywania wpłaty nie można przesądzić, że finansujący otrzyma cokolwiek w zamian za wpłatę, ponieważ ewentualne świadczenie organizatora jest zależne od powodzenia całej akcji i tego czy uda się zebrać oczekiwaną kwotę.

Podatkowe skutki crowdfundingu

Większość kampanii crowdfundingowych ma mieszany charakter. W przypadku wpłat mniejszych kwot, organizator nie przewiduje często żadnego świadczenia zwrotnego, podczas gdy za wpłatę wyższych kwot przewidziane są pewne gratyfikacje. W konsekwencji, część wpłat jest otrzymywanych przez organizatora na podstawie umów darowizny, a część na podstawie umów sprzedaży (lub umów do nich zbliżonych, do których należy stosować przepisy o umowach sprzedaży). Organizator akcji powinien zadbać o prowadzenie odpowiedniej ewidencji, ponieważ powiązanie kwot z podstawą prawną wpłaty jest warunkiem prawidłowego określenia ciążących na nim obowiązków podatkowych.

Poniższe rozważania dotyczące aspektów podatkowych odnosić się będą jedynie do przypadków, gdy wyłącznie właściwe będą przepisy prawa polskiego co ma miejsce, gdy organizatorem akcji jest podmiot mający siedzibę (miejsce zamieszkania) w Polsce i otrzymuje on wpłaty od obywateli polskich. Pojawienie się w relacji finansujący – serwis – organizator, podmiotu zagranicznego może – w zależności od konkretnej sytuacji – powodować konieczność stosowania przepisów innych niż krajowe. Z uwagi na dużą liczbę możliwych konfiguracji każdy taki przypadek wymagał będzie indywidualnej analizy.

1. a)     crowdfunding dotacyjny

Okolicznością mającą bardzo istotne znaczenie dla określenia obowiązków podatkowych organizatora jest ustalenie, czy jest on podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów podatkowych. W przypadku gdy organizatorem akcji jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, to wówczas wpłaty otrzymane przez niego w ramach darowizn (crowdfunding dotacyjny), mogą podlegać podatkowi od spadków i darowizn. Nie będą zaś podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT). W przypadku podatku od spadków i darowizn,  użytkownicy dokonujący wpłat będą zwykle kwalifikowani do tzw. III grupy podatkowej (osoby obce dla obdarowanego organizatora), w odniesieniu do której obowiązek podatkowy organizatora powstaje dopiero, gdy wpłata od użytkownika przekroczy kwotę 4902 zł. Do tej kwoty doliczają się wszystkie darowizny wykonane przez daną osobę na rzecz organizatora w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiła ostatnia darowizna. Powoduje to konieczność kontrolowania przez organizatora kwoty otrzymywanych od poszczególnych osób. Szczególne znaczenie może to mieć przy inkasowaniu regularnych wpłat od stałego grona finansujących, jak to ma miejsce w przypadku niektórych serwisów pośredniczących.

Większe wątpliwości budzi kwestia obowiązków podatkowych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w ramach, której organizowana jest akcja. Spory budzi bowiem to, czy osoby takie powinny rozliczać otrzymane darowizny w ramach podatku dochodowego, czy może w ramach podatku od spadków i darowizn (tak jak osoby nieprowadzące działalności gospodarczej). W praktyce spotykane jest zarówno stanowisko zgodnie z którym, wartość nieodpłatnie otrzymanych przez organizatora świadczeń powinna być uznana za podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym przychód z działalności gospodarczej, jak i stanowisko przeciwne, w myśl którego darowizna na rzecz osoby fizycznej, podlega opodatkowaniu tylko podatkiem od spadków i darowizn (a nie podatkiem dochodowym), nawet jeśli ta osoba prowadzi działalność gospodarczą. Również organy podatkowe nie są w tej materii zgodne i wydawały już przeciwstawne interpretacje przepisów wskazujące na prawidłowość obu opisanych wyżej poglądów (zob. np. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 5 marca 2015 r., sygn. IPPB1/415-1405/14-2/ES oraz interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 marca 2016 r., sygn. IPPB2/4515-164/15-2/AF). Kwestia ta – z uwagi na potencjalne konsekwencje nieprawidłowego rozliczania wpłat – powinna mieć priorytetowe znaczenie dla organizatora zbiórki. Mając zaś na uwadze brak jednolitych poglądów powinien on zwrócić się do właściwego organu podatkowego o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.

Jeżeli organizatorem akcji jest osoba prawna lub inna jednostka będąca płatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), wpłaty otrzymane przez takiego organizatora na podstawie darowizny, podlegać będą właśnie temu podatkowi. Nie znajdzie bowiem zastosowania ustawa o podatku od spadków i darowizn.

Niezależnie od statusu organizatora akcji, otrzymywanie wpłat na podstawie darowizny nie będzie rodzić obowiązku zapłaty przez niego podatku  VAT.

1. b)     crowdfunding sprzedażowy

Wpłaty otrzymane w ramach crowdfundingu sprzedażowego, zarówno w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, jak i osób, które takiej działalności nie zarejestrowały, należy zakwalifikować jako przychody podlegające opodatkowaniu zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku osób prawnych wpłaty należy zaś uznać za przychód w rozumieniu ustawy o CIT.

W przypadku finansowania opartego na “sprzedaży” rozważyć należy konieczność odprowadzenia podatku VAT. Kryterium rozstrzygającym będzie ustalenie, czy organizator prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. Trzeba jednak pamiętać, że ustawa ta zawiera szeroką definicję działalności gospodarczej, która może objąć nawet osoby nieposiadające zarejestrowanej działalności gospodarczej. W praktyce mogłoby się okazać, że w większości przypadków crowdfundingu sprzedażowego powstaje obowiązek VAT, jednak ustawa przewiduje zwolnienie od tego podatku, w przypadku sprzedaży dokonywanej przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150.000 zł; do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Możliwe będzie zatem skorzystanie z tego zwolnienia przez organizatora, o ile wskazana kwota nie zostanie przekroczona i jeżeli płatnik wcześniej nie zrezygnował ze zwolnienia.

Jeżeli pomysłodawca akcji nie korzysta ze zwolnienia to musi on rozważyć, czy w wyniku otrzymania przez niego środków od finansujących nie powstanie omawiany obowiązek podatkowy. W przypadku typowego crowdfundingu sprzedażowego, gdzie od razu po wpłacie użytkownik otrzymuje w zamian jakąś „korzyść”, nie budzi wątpliwości, że obowiązek podatkowy powstanie. W przypadku jednak, gdy organizator przewiduje, że finansujący „korzyść” może (choć nie musi) otrzymać w przyszłości (np. w zależności od tego, czy przedsięwzięcie w ogóle zostanie zrealizowane), obowiązek związany z zapłatą podatku VAT nie musi powstać. Organy podatkowe wyraziły bowiem pogląd, iż w takiej sytuacji, kwoty otrzymane od osób finansujących projekt nie stanowią zapłaty (ani zaliczki czy przedpłaty) za dostarczony towar lub świadczoną usługę i w związku z tym, ich otrzymanie nie powoduje powstania obowiązku podatkowego VAT (tak np. interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 23 czerwca 2015 r., sygn. IPPP1/4512-438/15-2/EK).

Zagadnienie to jest jednak na tyle kontrowersyjne, że również w tym przypadku niezbędne może okazać się zwrócenie do organów podatkowych z prośbą o wydanie interpretacji indywidualnej, która będzie wiążąca w danej sytuacji. Dodatkowo, szczegółowy sposób opodatkowania VAT zależy od wielu innych czynników takich jak przedmiot sprzedaży, czy miejsce świadczenia, jednak wielość możliwych konfiguracji uniemożliwia szczegółowe opisanie tej kwestii, która powinna być ustala w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego.

Artykuł dzięki uprzejmości Pawła Markiewicza i Karola Wątrobińskiego – www.wpwi.pl

Aktualne kampanie komiksowe na Wspieram.to: TUTAJ

Zeszłoroczne sukcesy i tegoroczne sukcesy “w trakcie” są dobrą okazją, by przytoczyć kilka powracających pytań i znaleźć jakieś odpowiedzi. Będę posługiwał się jedynie przykładami komiksów, ale w pewnym stopniu można to przełożyć na projekty innych kategorii.

-Czy kumulacja kilku podobnie tematycznych kampanii w tak krótkim czasie nie szkodzi szansie ich powodzenia?

Jest w tej obawie trochę podstaw. Portfel kolekcjonera komiksów nie ma nieograniczonych zasobów, więc po wsparciu jednej lub dwóch akcji może zacząć się zastanawiać, czy woli zasilić kolejny ciekawy projekt i zdobyć egzemplarz komiksu z limitowaną dla zbiórki okładką, czy też chciałby jednak kiedyś zjeść ciepły obiad.

Ale hola, od strony administracyjnej Wspieram.to widzę wielokrotnie powiadomienia o nowych wpłatach na kilka komiksów z JEDNEGO koszyka. Zatem jednak postawienie na półce kilku produktów sprzyja “pakietom” – tak więc “a, skoro już kupuję “X”, to czemu nie od razu i “Y”” działa.

Czyli z jednej strony mamy ograniczone fundusze Wspierającego, z drugiej strony – tzw. “tematyczną synergię koszyka”. Pierwszą należy mieć na względzie, z tej drugiej na pewno warto skorzystać, ale zdecydowanie nie jest to jedyna wytyczna sukcesu.

-Co właściwie składa się na powodzenie akcji?

Kampanie komiksowe nie różnią się niby specjalnie od innych akcji, gdzie finalnym produktem jest coś namacalnego. Podlegają dokładnie tym samym prawom (filmiki, wizualizacja, atrakcyjność nagród, etc.), ale można wyróżnić co ważniejsze “filary”:

–nazwisko – co tu ukrywać, ma znaczenie. Jest gwarancją jakości Twojej twórczości. Jakość zyskuje poparcie. Nie bez powodu rok temu “Strange Years” (Michał Śledziński i Artur Kurasiński) pobił rekord zebranej w Polsce sumy, a dzisiaj “Krzesło w piekle” (Krzysztof Gawronkiewicz) już podnosi tę poprzeczkę.

–pomysł i jakość – tak jak nazwisko faktycznie ma pewne znaczenie, tak dopiero “Niesłychanymi Losami Ivana Kotowicza” Kajetan Kusina i Michał Ambrzykowski wpisali się na stałe w historię polskiego komiksu – pomysłem i jakością właśnie. Pierwszy tom urzekł fanów tak bardzo, że autorzy są prześladowani o drugą część przygód Kotowicza.

–fandom – nawet ze świetnym pomysłem lub znanym nazwiskiem bez fanów możesz liczyć co najwyżej na “Przypadkowych Podróżników Crowdfundingu” i zbiegi okoliczności. Konrad “Koko” Okoński od kilkunastu lat tworzy komiksy sieciowe, prowadzi regularną komunikację z fanami – nic dziwnego zatem, że “Kij w Dupie” – tom I i tom II – tak szybko się udał. Na nic zda się uruchamianie fanpage’a w dzień startu akcji (co się niestety zdarza) – fandom musi być!

Są to na pewno mocniejsze punkty, na które należy zwrócić uwagę przy tworzeniu kampanii. Wiadomo, że nie masz wpływu na nazwisko (chociaż już w momencie przygotowań na nie pracujesz), ale pomysł, jakość oraz fandom są niesamowicie ważne. Idealna sytuacja to ta, gdzie wszystkie elementy ze sobą współpracują (co też w przypadku niektórych miało lub ma miejsce). Naturalnie, pozostałe czynniki też mają znaczenie, ale mogą wymagać osobnego, rozbudowanego artykułu.

-Czy crowdfunding to brak zaufania do swojego odbiorcy lub brak wiary w swoje dzieło?

Rzekłbym, że jest odrotnie! Crowdfunding przede wszystkim opiera się na zaufaniu i wierze! Czemu i komu zatem służy?

W przypadku fizycznego wydawania komiksu jest to nieocenione narzędzie do zamówień przedsprzedażowych. Częstą bolączką wydawniczego świata był do tej pory problem z zamówieniami przy druku nowych dzieł, którym później brakowało pokrycia w rzeczywistym ich kupnie i odbiorze (co skutkowało w zalegającymi we własnym domu pełnymi kartonami). W przypadku crowdfundingu jest to swoiste, twarde “zaklepuję!” bez możliwości odwrotu. Również “Kultura Gniewu” – potężne wydawnictwo komiksowe – wydaje obecnie “Krzesło w piekle” poprzez crowdfunding, nie dlatego że wątpi w jego popyt, ale by mogło być dostępne w “ludzkiej cenie”. Nie jest to zatem “brak zaufania”, a jedynie wygodniejsze narzędzie, którym można zdziałać cuda.

Crowdfunding jest pełen niespodzianek i wyjątków, które wywracają całą zebraną wiedzę do góry nogami. W chwili gdy piszę te słowa, posiadam wiedzę o trzech kolejnych szykujących się akcjach komiksów. Mają wszystko, czego trzeba udanym kampaniom, ale dopiero rzeczywistość dostarczy nam szerszej wiedzy – obserwujcie rynek, bo będzie się działo!

Dodana do projektu video – wizytówka czyni go zdecydowanie bardziej atrakcyjnym. Trzeba pamiętać, iż konkurujemy o wsparcie i zainteresowanie z gronem innych autorów. By stworzyć dobry filmik, który viralowo poniesie się po sieci, naprawdę nie trzeba być ekspertem. Ważne jest, by być sobą i opowiedzieć z pasją o swoim projekcie. Chwila poświęcona na to, by usiąść przed kamerą choć na moment, pozwoli ludziom zobaczyć kim jest osoba, która prosi ich o wsparcie w urzeczywistnieniu marzenia. Efektem jest zawiązana osobista więź i utożsamienie, kluczowe dla chcących odnieść sukces na platformie oferującej crowdfunding.

Projekt! Kamera! Akcja!

Zdajemy sobie sprawę, iż dla niektórych kontakt z kamerą jest stresujący. Uwierzcie nam jednak, że dla efektu warto przełamać skrępowanie! Chwila filmowej tremy owocuje rewelacyjnym wzbogaceniem opisu projektu. Jeżeli masz komputer i dużą dawkę entuzjazmu – posiadasz wszystkie niezbędne składniki. Niektóre filmiki oszałamiają skomplikowanym montażem, niektóre są kręcone tylko jednym długim ujęciem, większość jednak jest po prostu szczerą wypowiedzią skierowaną do kamery. Rada – znacznie łatwiej będzie Ci stworzyć filmik z pomocą kogoś znajomego, przy którym rozluźnisz się i będziesz mógł mówić bezpośrednio do niego.

Niezależnie od tego, czy stawiamy w swej filmowej “produkcji” na prostotę, czy też chcemy zaszaleć z kreatywnością, montażem i obłędną ścieżką dźwiękową, warto pamiętać o podstawach:

• Przedstaw się
• Opowiedz o swej historii i projekcie
• Daj próbkę swoich umiejętności – wpleć ujęcia przy pracy, podczas próby
• Poproś o wsparcie użytkowników, zachęć ich do stania się częścią projektu
• Nadmień w jaki sposób okażesz wdzięczność za wsparcie (nagrody!)
• Daj wypowiedzieć się na temat projektu innym
• Podziękuj za zainteresowanie 

Technikalia

Jest milion najróżniejszych sposobów na przedstawienie swojego pomysłu. Ważne jest, by sprawiło to Wam autentyczną radość. Film musi opowiadać swego rodzaju historię. Pokaż kto stoi za projektem, zaraź swoją pasją. Długość klipu video powinna się zmieścić w 3-4 minutach. Czy efekt końcowy będzie poprzedzony kilkoma dniami kręcenia i edycji, czy tylko jedną sobotą spędzoną z i-phonem i grupą przyjaciół w parku – to naprawdę nie jest ważne. Video nie musi być perfekcyjne by porwać, uwieść wspierających ma “JA!” wspieranego. Wykaż się fantazją i wyróżnij, technika dowolna.

Nawet za pomocą zwykłego aparatu możesz opowiedzieć o swoim pomyśle, warto jednak zadbać o dobrą jakość dźwięku i obrazu. Potrzebujesz:

• Kamerę / Aparat fotograficzny / Smartfon
• Statyw / bądź po prostu kilka książek, kijek do selfie, operatora – ochotnika
• Program do montażu (są dostępne darmowe programy do montażu, dodawania efektów i ścieżki dźwiękowej)
• Muzykę i media do których masz prawa autorskie (w internecie są dotępne również darmowe pliki „stockowe“)

Crowdfunding inwestycyjny (przez który rozumiemy crowdfunding udziałowy oraz dłużny) cieszy się obecnie sporą swobodą regulacyjną ze względu na brak przepisów adresowanych szczególnie do tego rynku. Jednak niektóre istniejące – i planowane – regulacje mogą utrudniać jego rozwój. Również wydane w ostatnim czasie propozycje przepisów oraz interpretacje mogą znacząco wpłynąć na obecny kształt rynku, tworząc zarówno zachęty, jak i bariery dla jego uczestników.

Kiedy zniesienie barier w crowdfundingu udziałowym?

Jak już zwracaliśmy uwagę w raporcie dotyczącym crowdfundingu, ustawowe wymogi związane z obrotem udziałami w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością hamują rozwój crowdfundingu udziałowego w Polsce. Zgodnie z art. 180 Kodeksu spółek handlowych zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Skutecznie eliminuje to możliwość efektywnego nabywania udziałów w środowisku internetu, co ogranicza jeden z podstawowych walorów crowdfundingu udziałowego. Również obecnie obowiązujące przepisy z zakresu prawa rynków kapitałowych nie tworzą zachęt dla rozwoju crowdfundingu udziałowego.

1 kwietnia 2016 r. wejdzie w życie część nowelizacji k.s.h. dotycząca dalszej informatyzacji procesu zakładania i prowadzenia spółek*. Zgodnie z nią dotychczasowa treść art. 180 zostanie oznaczona jako § 1, do którego zostanie dodany § 2 o następującej treści:

W przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, zbycie przez wspólnika udziałów jest możliwe również przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy opatrzone powinny być bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Wprawdzie zbycie udziału za pomocą wzorca w systemie teleinformatycznym będzie możliwe jedynie w przypadku spółek zawartych przy wykorzystaniu wzorca oraz jedynie przy użyciu bezpiecznego kwalifikowanego podpisu lub profilu ePUAP, jednak będzie to znacząca zmiana w stosunku do stanu obecnego. Także zmiany w regulacji podpisów elektronicznych, które prawdopodobnie nastąpią w związku z koniecznością dostosowania polskiego prawa do unijnego rozporządzenia eIDAS**, powinny wpłynąć na upowszechnienie stosowania elektronicznych środków identyfikacji możliwych do wykorzystania przy zbywaniu udziałów.

Należy jednak pamiętać, że zmiana wejdzie w życie dopiero 1 kwietnia 2016 r., co w związku z tempem rozwoju rynku crowdfundingu udziałowego może stanowić całą epokę. Ustawodawca nie powinien zatem poprzestać na tej zmianie. Okazją do rozważenia potrzeb rynku crowdfundingu udziałowego może być planowana na szczeblu rządowym (i znajdująca się w zaawansowanym stadium prac) nowelizacja k.s.h. dotycząca reformy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, m.in. poprzez wprowadzenie udziałów beznominałowych.

Trendy w rozwoju regulacji crowdfundingu pożyczkowego.

W ostatnich miesiącach coraz większe zainteresowanie regulatorów wzbudzają różne formy crowdfundingu pożyczkowego. I nic dziwnego, gdyż model ten kreuje znacznie więcej wyzwań prawnych niż bardziej tradycyjne formy crowdfundingu. W ostatnim czasie ważny głos w tej sprawie zabrał Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (European Banking Authority, EBA).

Przedstawił on szereg ryzyk, które w jego ocenie wiążą się z korzystaniem z platform crowdfundingowych opartych na modelu dłużnym. Przede wszystkim EBA zauważa, że platformy crowdfundingowe starają się ograniczać swoją rolę jedynie do roli pośrednika umożliwiającego kojarzenie pożyczkobiorcy z pożyczkodaw W rezultacie nie muszą one spełniać obowiązków, które są nałożone np. na podmioty udzielające kredytów konsumenckich. Dotyczy to w szczególności obowiązku badania zdolności kredytowej pożyczkobiorców.

EBA opowiada się za nałożeniem na platformy crowdfundingowe określonych obowiązków w zakresie informowania inwestorów zarówno o pożyczkobiorcach, jak i o ryzykach związanych z inwestycją. Platformy miałyby również zostać zobligowane do wykonywania badania prawnego pożyczkobiorców oraz badania ich zdolności kredytowej. Działalność platform powinna podlegać co najmniej zgłoszeniu do odpowiedniego organu nadzoru finansowego.

Bardzo ważny element rozważań EBA dotyczy zastosowania do działalności platform crowdfundingowych dyrektywy o usługach płatniczych***. W tym zakresie rozważania EBA mają walor uniwersalny, nie odnoszą się bowiem wyłącznie do platform funkcjonujących w oparciu o model pożyczkowy. EBA wskazuje konieczność rozważenia zastosowania tej dyrektywy do platform z uwagi na to, że pośredniczą one w przekazywaniu środków pieniężnych pomiędzy inwestorami a beneficjentami. Jednocześnie zwraca uwagę na występujące w tym zakresie rozbieżności interpretacyjne w poszczególnych krajach członkowskich UE. EBA proponuje w związku z tym, aby doprowadzić do jednolitej interpretacji dyrektywy o usługach płatniczych w tym zakresie. Okazją ku temu są niewątpliwie toczące się prace nad nową wersją dyrektywy.

Jednocześnie EBA zdaje się rozstrzygać jedną z najważniejszych wątpliwości prawnych związanych z crowdfundingiem pożyczkowym. Chodzi o ewentualne kwalifikowanie działalności platform jako działalności bankowej. EBA opowiada się za tym, że standardowa platforma crowdfundingowa działająca w oparciu o model pożyczkowy nie wykonuje regulowanej działalności bankowej.

Niezależnie od monitorowania działań podejmowanych na poziomie europejskim platformy crowdfundingowe powinny również bacznie przyglądać się toczącym się w Polsce pracom nad projektem ustawy o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw****. Projekt ten wprowadza do polskiego systemu prawnego pojęcie instytucji pożyczkowej. Zgodnie z zaproponowaną definicją będą to instytucje udzielające pożyczek ze środków własnych. Taka konstrukcja definicji powoduje, że zapewne zdecydowana większość platform crowdfundingowych nie będzie kwalifikowana jako instytucje pożyczkowe (nie udzielają one bowiem pożyczek ze środków własnych). Z jednej strony spowoduje to, że platformy nie będą zobowiązane do spełnienia wymagań przewidzianych przez projekt. Z drugiej strony jednak nie będą mogły skorzystać z przewidywanych przez projekt uprawnień dla instytucji pożyczkowych. Chodzi przykładowo o możliwość pobierania informacji z biura informacji kredytowej gromadzącego informacje o pożyczkobiorcach pochodzące od banków. Gdyby zaś weszły w życie wspomniane zalecenia EBA dotyczące obowiązkowego badania zdolności kredytowej, dostęp do takich informacji niewątpliwie byłby dla platform bardzo pomocny.

Projekt przewiduje też jeszcze jedną regulację, która może mieć istotne znaczenie dla platform. Zgodnie z projektem Komisja Nadzoru Finansowego będzie uprawniona do przeprowadzenia postępowania wyja- śniającego w celu ustalenia, czy są podstawy do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przewidzianego w poszczególnych ustawach dotyczących sektorów rynku nadzorowanych przez Komisję. W praktyce będzie to oznaczało, że Komisja będzie mogła przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy określona platforma crowdfundingowa nie prowadzi np. regulowanej działalności w zakresie usług płatniczych.

Autorzy:

Współautor: Krzysztof Wojdyło

Współautor: Jacek Czarnecki

Adnotacje:

* Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 4).

** Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE.

*** Dyrektywa 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylająca dyrektywę 97/5/WE.

**** http://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/262790

O trudno

Nowy wspaniały świat

Marzeniem i celem większości artystów jest przypieczętowanie swojej działalności wydaniem albumu, najlepiej w fizycznej formie (CD i winyl kolekcjonerski) i najlepiej raz na dwa lata. Nic dziwnego, taki model z powodzeniem funkcjonował od połowy ubiegłego stulecia. Wszyscy nasi wielcy bohaterowie, na których muzyce się wychowaliśmy działali dokładnie w ten sposób, dostarczając nam wzorców, jak prowadzić własne kariery. Czasy jednak się zmieniły, a wraz z nimi sam rynek.

Nie to, że płyty już nie powstają. Nagrywa się ich więcej niż kiedykolwiek, ale coraz częściej słychać, że podaż przewyższa popyt. Powody są różne, od wręcz powszechnego dostępu do darmowej muzyki z nielegalnych źródeł, aż do trudności z odpowiednią promocją młodych, wschodzących wykonawców na zdecydowanie tłocznej już scenie.

Technologia, która jest głównym sprawcą, jeśli chodzi o ból głowy muzyków i wytwórni, otworzyła przed nimi też  nowe możliwości. Sprzedaż muzyki w cyfrowym formacie, czy też nowo powstałe serwisy streamingowe, takie jak  Spotify, czy Deezer, rekompensują poniekąd spadki w zakupie tradycyjnych nośników i z każdym rokiem stają się  coraz popularniejsze.

Efekt tej cyfrowej rewolucji jest jeszcze jeden – wydanie „płyty” jest tańsze i łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej w  historii. Co to oznacza? Między innymi to, że nie musimy już dziś liczyć na zainteresowanie „labeli” naszą muzyką, nie  potrzebna nam duża firma, która pokryje koszty (oczywiście nie bezinteresownie) nagrania, wydania i dystrybucji  albumu. Wszystko to dzisiaj możemy zrobić sami… z małym wsparciem swoich fanów.

 With a little help from my friends

W 2008 roku Kevin Kelly, były redaktor magazynu Wired, opublikował koncepcję 1000 prawdziwych fanów, jako  grupy osób potrzebnej do zapewnienia artyście godnego poziomu życia. Temat odbił się szerokim echem w sieci i  znalazł tylu samo przeciwników, co osób zgadzających się z teorią. To czego jednak Kevin na pewno nie przecenił to  wartości zaangażowanego fana i jego wpływu na karierę każdego twórcy. Ten, jakby się wydawało, oczywisty fakt leży  u podstaw udanego związku crowdfundingu z muzyką.

Powstanie platform finansowania społecznościowego, popularyzacja ich idei oraz wyżej wspomniane zmiany w branży  muzycznej pozwoliły na wykształcenie się niezwykłego, bo bezpośredniego partnerstwa odbiorcy z autorem. Nagle  okazało się, że realizacja przedsięwzięć typu nagranie i wydanie albumu znalazło się w zasięgu ich wspólnych  możliwości. Jedna strona zyskała możliwość uczestniczenia w czymś wyjątkowym, na co dzień niedostępnym, druga  swobodnego, nieskrępowanego wyrażenia siebie. Każdy wygrał.

Crowdfunding uwolnił ogromny potencjał artystyczny i wprowadził ruch „zrób to sam” w nową epokę „zróbmy to  razem”. Zbiórka stała się przestrzenią realnej weryfikacji pomysłów i materiału, dostarczając bardzo szybko informacji zwrotnej i zastępując żmudne badania rynkowe, którymi często kierują się wytwórnie, nierzadko omylnie odrzucając i blokując wspaniałą muzykę, sądząc, że nie wpisze się ona w gust słuchaczy (słynny przykład Decca Records i The Beatles). Kampanie finansowe dostarczyły też szeregu innych cennych informacji. Różne pakiety i poziomy wsparcia, oferujące w zamian wydanie CD, bądź winyl, pozwoliły np. na oszacowanie wielkości wymaganego nakładu.

Tak więc, jesteśmy dziś w stanie dzięki takim „narzędziom” jak portale crowdfundingowe w bardzo łatwy i przejrzysty sposób pozyskać finansowe wsparcie potrzebne do zarejestrowania naszego materiału i wytłoczenia odpowiedniej ilości płyt, które zaspokoją potrzeby fanów i nie pozostawią nas ze zbyt dużą górką krążków. Ogólnoświatową dystrybucję możemy natomiast prowadzić w sposób cyfrowy za pomocą platform takich jak np. TuneCore. Tym samym zaznaczamy na stałe naszą obecność na scenie, spełniamy marzenia i przypieczętowujemy kolejny etap naszej kariery. Wszystko zgodnie z planem.

No dobrze, ale nawiązując do samego początku, nawet jeśli doczekamy się wydawnictwa, to jak z niego wyżyć, skoro przychody ze sprzedaży nagranej muzyki wciąż maleją?

Niech żyje live

W przeciwieństwie do rynku płytowego, rynek koncertowy od lat bije rekordy i nie zapowiada się, by coś w tej materii się zmieniło. Niegdyś jechało się w trasę, by promować nowy album, dziś coraz częściej nagrywa się album, aby był okazją do promocji trasy. Dlaczego? Emocji uczestniczenia w żywym wydarzeniu nie da się niczym zastąpić. Po prostu. Nie można ich zapisać na żaden nośnik, nie można ich powielić, przekazać dalej, czy podrobić. Powstają one wyłącznie empirycznie i żyją wyłącznie w nas samych, są magią chwili. Dlatego koncert oparł się próbie czasu.

Mimo, że intratna, branża koncertowa obarczona jest dużym ryzykiem. Podobnie, jak niewiadomą jest liczba płyt, które uda nam się sprzedać, tak samo ciężko przewidzieć ile osób pojawi się na planowanym wydarzeniu. Jeśli dorzucimy do tego mocną konkurencję, dużą podatność na czynniki zewnętrzne, czy brak w Polsce tradycji uczęszczania na płatne imprezy, to okazuje się, że o potoczne „granie” na dobrych warunkach jest po prostu ciężko. Organizatorzy, kluby i promotorzy nie są skorzy do gwarantowania gaży i narażania się na potencjalne straty w imię sztuki, a zespoły godzące się grać za to co uzbierają ze sprzedanych biletów, często kładą sobie na barki cały ciężar odpowiedniej promocji wydarzenia. Tutaj także znalazło się zastosowanie dla crowdfundingu.

Tak jak w przypadku wydania albumu, zbiórka pomaga szybko ocenić, czy event ma rację bytu, ale na tym lista korzyści dopiero się zaczyna. Różnorodne pakiety pozwalają celniej trafić w gusta fanów. Fizyczne fanty – bilety kolekcjonerskie, plakaty z autografami; oraz nagrody niematerialne – spotkanie z zespołem, pamiątkowe zdjęcie, wspólne wykonanie utworu na scenie; tworzą szeroką ofertę, która uszczęśliwia koncertowiczów, jednocześnie zwiększając wpływy zespołu. Do tej pory nikt i nic nie pozwalało na doświadczanie koncertów w bardziej spersonalizowany sposób. Teraz w końcu jest szansa, by to się zmieniło.

Kolejną mocną stroną finansowania społecznościowego jest konieczność zaangażowania się. Zasady są jasne, jeśli wystarczająco dużo osób nie wesprze akcji w trakcie jej trwania, zespół prawdopodobnie nie dotrze z trasą do danego miasta. Wszyscy kojarzymy wydarzenia na Facebook’u, na które pozapisywane są setki ludzi, a faktyczna frekwencja to słabiutkie 30% tej liczby. Powodów, by nie stawić się na koncert jest zawsze mnóstwo, ale wcześniejsze finansowe zaangażowanie najczęściej radzi sobie z nimi wszystkimi, tak naprawdę ku uciesze każdej ze stron.

W końcu, mając zgromadzoną wokół siebie społeczność, jej wsparcie i potwierdzony liczny udział w planowanym wydarzeniu możemy podejść do rozmów z klubem, czy z organizatorem z zupełnie innej pozycji, otwierając drogę do negocjacji korzystniejszych warunków współpracy, coś na co w chwili obecnej niewiele zespołów może sobie pozwolić.

Ramię w ramię

Crowdfunding niesie ze sobą cenne możliwości i alternatywy, które są na wyciągnięcie ręki każdego zainteresowanego. Popularyzacja idei, pozyskanie zaufania społecznego i odpowiednia wiedza jak w pełni tę formułę wykorzystać zajmie jeszcze trochę czasu, ale już w tej chwili nie powinno się jej bagatelizować.

Taki model, jak każdy inny, prawdopodobnie nigdy nie będzie idealnym rozwiązaniem dla wszystkich, ale nie jest to też przejściowa moda, to naturalne uzupełnienie rynku, który w obliczu ostatnich zmian nadal szuka na siebie pomysłu.

Autor: Jacek Czarnecki, Kancelaria Wardyński i Wspólnicy

Crowdfunding jest relatywnie nowym zjawiskiem, a już wykształciło się kilka jego odmian. Z poszczególnymi rodzajami crowdfundingu wiążą się różne implikacje prawne i podatkowe.

Liczba definicji pojęcia „crowdfunding” dorównuje zapewne lawinowo rosnącej – w Polsce i na świecie – ilości platform crowdfundingowych. Pomimo że z prawniczego punktu widzenia odpowiednie zdefiniowanie danego zjawiska jest podstawą skutecznej regulacji, w przypadku crowdfundingu na obecnym stadium jego rozwoju nie ma potrzeby konstruowania szczególnie skomplikowanych, ścisłych definicji. Przy tak dynamicznie rozwijającym się zjawisku byłoby to niepraktyczne, a być może nawet szkodliwe. Wystarczy ograniczyć się do kilku podstawowych cech crowdfundingu, wspólnych dla różnych jego odmian:

• Uczestnicy: możliwa jest sytuacja, w której crowdfunding ogranicza się dwustronnej relacji finansujący – beneficjent. Znacznie częściej mamy jednak do czynienia z występowaniem podmiotu trzeciego – platformy crowdfundingowej, będącego pośrednikiem pomiędzy finansującym i beneficjentem.
• Społeczność (tłum, crowd): finansujących jest dwóch lub więcej i należą do określonej, mniej lub bardziej sformalizowanej i zorganizowanej społeczności.
• Przedmiot: przedmiotem crowdfundingu jest finansowanie określonego celu, bezpośrednio lub za pośrednictwem platformy crowdfundingowej. Cel może być różny (inwestycyjny, charytatywny, realizacja określonego projektu).
• Wzajemność: pojmowana bardzo luźno – może mieć postać świadczenia zwrotnego beneficjenta na rzecz finansującego o wymiernej wartości materialnej lub być np. satysfakcją finansującego z tytułu wsparcia interesującego projektu.

O crowdfundingu można także powiedzieć (przynajmniej na tym etapie jego rozwoju), że ma charakter finansowania alternatywnego wobec innych, bardziej tradycyjnych instrumentów dostępnych na rynku, takich jak pożyczki, kredyty, obligacje, oferty publiczne itd.

Wymienione powyżej ogólne cechy zjawiska crowdfundingu wyznaczają ramy, w których może zmieścić się wiele różnych działań. Doświadczenie i praktyka potwierdzają to spostrzeżenie, ponieważ crowdfunding nie jest zjawiskiem jednolitym. Przyjęliśmy więc rozróżnienie rodzajów crowdfundingu ujęte w poniższej liście. Należy pamiętać, że ma ono charakter pomocniczy. Nie ma również jednego, zdefiniowanego kryterium rozróżniającego, chociaż kierowaliśmy się przede wszystkim wyróżnieniem danych typów crowdfundingu ze względu na implikacje prawne i podatkowe, które mogą się z nimi wiązać.

Jacek Czarnecki, praktyka prawa nowych technologii kancelarii Wardyński i Wspólnicy

Od tamtego czasu powstały setki nowych serwisów. Szacuje się że globalnie funkcjonuje obecnie 600 do 800 platform bazujących na modelu finansowania społecznościowego. Z czasem adresują one kolejne nisze jak chociażby nieruchomości czy pożyczki. Można się spodziewać że na przestrzeni nadciągających lat powstaną nie tylko zupełnie nowe rozwiązania, ale też krzyżówki i hybrydy obecnych. Szacuje się bowiem że rynek finansowania społecznosciowego globalnie osiągnie wartość około 10 bilionów złotych. Dla porównania, dochody do kasy naszego państwa w roku 2013 sięgnęły 300 miliardów złotych co stanowi raptem 3% wspomnianej kwoty.

Warto więc już teraz przyjrzeć się modelom jakie obecnie istnieją, co oferują i kto najczęściej z nich korzysta. Na tę chwilę lista zamyka się w sześciu głównych modelach:

(Drzewo rozwoju modeli crowdfundingu oraz przykłady. Grafika Wspieram.to)

Finansowanie społecznościowe klasyczne (ang. crowdfunding)

To ta najbardziej klasyczna wersja finansowania społecznościowego z której korzystał Pebble. W ramach projektu oferujesz konkretne nagrody. W wersji „all-or-nothing”, autor musi uzbierać 100% potrzebnej kwoty do końca trwania zbiórki aby zrealizować projekt. W przeciwnym wypadku pieniądze wrócą w całości do wspierających.

W wersji „flexible funding”, autor zabiera tyle ile uzbiera, nawet jeżeli nie osiągnie 100%. Nie mniej jednak, wciąż musi dostarczyć odpowiednie nagrody.

Platformy: Kickstarter.com, Indiegogo.com, Wspieram.to, PolakPotrafi.pl

Oferuje: Produkt/Doświadczenie – Celem kampanii często jest stworzenie konkretnego produktu, który jest dostępny dla wspierających w ramach nagrody. Dzięki temu autor projektu może pozyskać środki konieczne do realizacji pomysłu, a wspierający ma okazje zostać jednym z pierwszych właścicieli produktu i pomóc w jego realizacji. Produkty dzielimy na trzy główne kategorie:

1. Dobra wirtualne dostarczane za pomocą Internetu: Grafiki, filmy, muzykę, albumy, książki, opracowania, gry, oraz wszelkie inne dobra wirtualne.
2. Dobra fizyczne dostarczana za pomocą poczty/kuriera: płyta z filmem bądź muzyką, płyty z grami komputerowymi, gry planszowe, gadżety, produkty rtv/agd czy produkty drukowane jak książki, plakaty, komiksy itd.
3. Doświadczenie: Może nim być spotkanie z twórcami projektu, możliwość zaprojektowania elementu projektu (szczególnie popularne w przypadku gier), udział w szkoleniu bądź wydarzeniu, możliwość przeżycia czegoś w ramach wsparcia projektu itd.

Najczęściej korzystają:

• Osoby fizyczne,
• Małe firmy produkcyjne
• Producenci gier
• Studia filmowe
• Wynalazcy
• Artyści oraz podmioty produkcyjne sektora kreatywnego. 

W celu: Realizacja wydarzenia, stworzenie prototypu produktu bądź jego komercjalizacja

Warto przy tym wspomnieć że o ile abonamenty, promocje i upusty na produkty nie wytworzone w ramach projektu czy usługi w postaci reklam teoretycznie można uznać jako swojego rodzaju nagrody, ogólnie nie są tak traktowane i raczej nie znajdziemy projektów o nie opartych. Nagroda musi być konkretnym produktem bądź doświadczeniem w ramach projektu.

Finansowanie społecznościowe udziałowe (ang. equity crowdfinding, crowdinvesting) – Model w którym w zamian za wsparcie finansowe oferowane są udziały w spółce i ewentualny późniejszy zysk z ich sprzedaży. Aby kampania odniosła sukces musi uzbierać 100%. W tym wypadku uzbieranie kwoty wyższej jest nie możliwe, z racji z góry określonej ilości oferowanych udziałów, a co za tym idzie wymaganej kwoty. Tworzenie projektu na platformie działającej w tym modelu jest nieco bardziej skomplikowane. Poza standardowymi materiałami przedstawiającymi Twoją działalność, wymagana jest również prezentacja modelu biznesowego, strategii marketingowej oraz strategii rozwoju. Obecnie z tej formy finansowania społecznościowego korzystają najczęściej firmy IT tworzące oprogramowanie czy aplikacje których model biznesowy opiera się o subskrypcje lub podobne rozwiązanie. Skorzystać z modelu może jednak każda firma zdolna do operowania na swoich udziałach.

Platformy: StartupValley.com, Ideowi.pl, Crowdcube.pl

Oferujesz udziały: W Polsce, najmniejsza niepodzielna jednostka udziału w spółce z o.o. ma wartość 50zł, a zbierana kwota musi być jej wielokrotnością.

Najczęściej korzystają:

• Spółki IT opierające się o model subskrypcji
• Spółki E-commerce jak sklepy internetowe, księgarnie cyfrowe, serwisy zakupów grupowych, portale społecznościowe itp.
• Spółki business-to-business których produkty nie są przeznaczone na rynek konsumentów
• Spółki R&D które specjalizują się w badaniach i rozwoju technologii.
• Inne spółki mające możliwości operowania swoimi udziałami.

W celu: Pozyskanie finansowania na rozwój i skalowanie biznesu, prowadzenie kampanii marketingowej, zatrudnienie nowych pracowników, kupno nowego sprzętu bądź technologii

PS: Coraz częściej słychać głosy zainteresowania tym rozwiązaniem ze strony firm powstałych w wyniku sukcesu kampanii crowdfundingu klasycznego. Powodem tego jest fakt że taka kampania służy jako dowód trafności idei i eliminuje ryzyko z punktu widzenia inwestorów.

Pożyczki społecznościowe (ang. peer-to-peer lending, bądź crowdlending) – Zasada działania jest bardzo prosta. Ktoś składa wniosek o pożyczkę i ktoś tej pożyczki udziela. Na podobnej zasadzie działają banki, z tym że ilość formalności jakie trzeba wypełnić jest mniejsza i cały proces jest sprawniejszy. W tym wszystkim platforma pełni rolę kontrolną. Sprawdzają wniosek pod kontem prawnym, oraz szacują wypłacalność petenta. Po odpowiednich formalnościach określają stopę odsetek jaką pożyczka będzie obciążona. Im wyższe ryzyko niewypłacalności tym wyższe oprocentowanie pożyczki. Ogółem jednak, zielone światło dostaje tylko około 10% wniosków spełniających rygorystyczne wymagania, a średnia zysku z pożyczonych pieniędzy w skali roku może wynieść około 8,5%. Cel pożyczki praktycznie niema znaczenia. Liczy się tylko to czy pożyczkobiorca jest w stanie pożyczkę spłacić i na jakich warunkach.

Platformy: LendingClub.com, Kokos.pl

Oferuje zwrot finansowy w postaci odsetek: W tej sytuacji nie trzeba oferować ani udziałów ani produktu. To co wspierający otrzymuje w ramach wsparcia to odsetki od pożyczonych pieniędzy.

Najczęściej korzystają:

• osoby prywatne
• małe i średnie przedsiębiorstwa
• osoby samozatrudnione

W celu: Remont mieszkania innego lokalu bądź sprzętu ciężkiego, rozwój działalności gospodarczej, zakup lokalu bądź sprzętu AGD/RTV, inwestycja rozwojowa

Zbiórki publiczne online (ang. fundraisning) – Tutaj cel nie koniecznie musi być pro społeczny. Może to być chęć zrealizowania własnych planów. W przypadku tego modelu, autor projektu nie jest zobligowany dostarczyć żadnego zadośćuczynienia. To na co wpłacający może liczyć, to szczera wdzięczność i być może jakieś symboliczne nagrody.

Platformy: SiePomaga.pl, PolakPotrafi.pl, GoGetFunding.com

Oferuje nagrody symboliczne bądź wdzięczność: W tym modelu nie masz do zaoferowania konkretnych nagród, bądź są one symboliczne jak zestaw zdjęć, podziękowania mailowe, upominki, listy, życzenia, naklejka itp.

Najczęściej korzystają:

• osoby prywatne
• instytucje sektora 3 NGO

W celu: Pomoc w potrzebie, organizacja wolontariatu, wycieczka za granicę, działalność charytatywna, akcje społeczne itp.

PS: Teoretycznie podział pomiędzy crowdfundingiem a fundraisingiem jest bardzo jasny i polega na tym że w ramach crowdfundingu otrzymujemy coś w zamian, podczas gdy w przypadku fundraisingu nie otrzymujemy żadnego wynagrodzenia poza wdzięcznością. Ponad to fundraising z definicji przeprowadza się poza siecią. W praktyce jednak, akcje oferujące nagrody symboliczne w zamian za wsparcie mają charakter fundraisingu. Crowdfunding cechuję się tym ze oferowane nagrody są swą wartością materialną bądź niematerialną (doświadczenie bądź idea) zbliżone do wartości kwoty wsparcia.

Finansowanie społecznościowe ekspertymentów (ang. experiment crowdfunding) – Interesuje Cię jakiś temat który chciałbyś zbadać, bądź analiza jaką chciałbyś przeprowadzić? A może potrzebujesz funduszy na konkretny eksperyment? Bardzo możliwe że nie jesteś pierwszą osobą która się zainteresowała danym problemem, ale możesz być pierwszą która pozyska finanse na jego zbadanie. Zainteresowanie nowymi modelami finansowania społecznościowego w ostatnich latach zaowocował nowymi możliwościami w wielu dziedzinach. Nauka nie pozostaje w tyle. Obecnie możesz pozyskać finanse na przeprowadzenie własnych badań, analiz czy eksperymentów w zamian za dostęp do ich wyników.

Platformy: experiment.com

Oferuje dostęp do opracowań/informacji. Bywa że pozyskanie wiedzy kosztuje. Dlaczego by nie podzielić koszty jej nabycia pomiędzy zainteresowanych? Dzięki temu jeden zespół wykona badania, a każdy kto je wsparł, otrzyma dostęp do ich wyników.

Najczęściej korzystają:

• osoby prywatne
• studenci, doktoranci i osoby środowiska uczelnianego

W celu: Badania rynkowe, badania naukowe, opracowania, analizy, eksperymenty

Finansowanie społecznościowe nieruchomości (ang. real estate crowdfunding, real estate crowdinvesting) – Cel kampanii w tym modelu jest dosyć jasny. Chodzi oczywiście o sprzedaż nieruchomości. To co odróżnia ten model od klasycznego podejścia, to fakt że znaczna większość formalności jest załatwiana online za pomocą platformy. Właściciel nieruchomości wystawia ofertę jej sprzedaży za określoną cenę. Dostęp do oferty mają inwestorzy akredytowani (z odpowiednimi zdolnościami finansowymi) którzy mogą wybrać jaki procent udziałów w danej nieruchomości chcą posiadać. To kto będzie miał jaki udział w nieruchomości zależy od tego jaki procent całkowitej kwoty wpłaci. Jeżeli więc nieruchomość kosztuje 200tys zł, a inwestor wpłaci 100tys zł, otrzyma 50% udziałów w nieruchomości. Platforma jako zwierzchnik inwestycji zapewnia również odpowiedni zakres informacji na temat nieruchomości, wymagany do przeprowadzenia analizy rentowności inwestycji. Skorzystanie z odpowiedniej platformy znacznie podniesie ekspozycję Twojej oferty, bowiem obecnie istnieje raptem kilka platform skupiających rynek w którym funkcjonują. Niestety w Polsce takie platformy jeszcze nie istnieją. O ile jednak rodzime ustawodawstwo nie wejdzie w drogę, możemy spodziewać się szybkiej zmiany tego stanu rzeczy.

Platformy: RealtyMogul.com, Crowdstreet.com

Oferuje udziały w nieruchomości: Oferując możliwość fragmentarycznego udziału w nieruchomości otwieramy inwestycję dla wielu potencjalnych zainteresowanych. Dzięki temu dużo łatwiej zbyć nieruchomości wymagające zasobniejszego portfela. 

Najczęściej korzystają:

• inwestorzy akredytowani
• przedsiębiorcy
• agenci nieruchomości

W celu: Zbycie nieruchomości, inwestycji bądź wtórnej alokacji środków finansowych

W bardzo niedalekiej przyszłości możemy spodziewać się powstania zupełnie nowych wersji finansowania społecznościowego w konkretnych niszach, jak na przykład leasing pojazdów i maszyn. Na rodzimym podwórku przykładem może być nowo powstała platforma Fans4Club.com, która ma służyć sportowcom i ich fanom do wspólnej realizacji przedsięwzięć. Pomysł wydaje się być szczególnie trafiony jeśli zwrócimy uwagę na siłę społeczności jaka organizuje się wokół swych idoli czy zespołów. Komisja Europejska z kolei zwraca uwagę na możliwość powstania modelów krzyżowych. W takim modelu część środków miała by być pozyskiwana za pomocą któregoś z modeli finansowania społecznościowego, a druga część z funduszu strukturalnego bądź innego funduszy rozwojowego. Niewątpliwie zainteresowanie tym rozwiązaniem jest olbrzymie a możliwości rozwoju wiele.

Co to znaczy?

Finansowanie społecznościowe to nowatorskie narzędzie, z którego korzystają twórcy chcący zweryfikować swój pomysł a następnie wprowadzić go na rynek, wyróżnić się na tle konkurencji, zdobyć zainteresowanie mediów oraz nowych fanów marki, a wszystko jeszcze przed zainwestowaniem w produkcję!

Jak?

Kampania crowdfundingowa trwa przez określony z góry czas, w którym ma zdobyć odpowiednie wsparcie finansowe wymagane do realizacji założeń projektu. Składa się ona z projektu, promocji oraz aktualizacji. Sam projekt zawiera szczegółowy opis tekstowy, klip wideo który pokrótce przedstawia produkt oraz listę nagród oferowanych za wsparcie. Promocja standardowo polega na powiadamianiu środowisk grupy docelowej projektu o jego istnieniu. Aktualizacje natomiast służą budowaniu społeczności oraz ich zaangażowania w ostateczną formę produktu. W przypadku porażki, zebrane fundusze wracają do wspierających, a projektodawcaotrzymuje informację zwrotną jakie mógł popełnić błędy.

Założenie kampanii oraz jej prowadzenie nie kosztuje dodatkowych pieniędzy. Największy wkład (poza pomysłem) wiąże się z czasem poświęconym na budowę projektu oraz jego promocję. 

Dlaczego warto?

Finansowanie społecznościowe to nowoczesne podejście do tworzenia marki. Serwisy mają wielu partnerów medialnych zarówno online jak i offline. Same projekty mają bardzo wirusowy charakter. Dobry projekt może zrealizować się w przeciągu kilku godzin, a zdobyte pokrycie medialne warte jest dziesiątki tysięcy złotych! Równie silną zaletą jest budowa społeczności fanów marki których w trakcie trwania projektu często przybywa w tysiące. Sukces projektu głównie zależy głównie od zaangażowania projektodawców. Z doświadczenia wiemy, że ciekawe projekty za którymi stoi ciężko pracujący zespół są niemal skazanena sukces!

Pomimo swej nazwy, finansowanie społecznościowe (ang. crowdfunding) to nie tylko finanse. Równie ważnymi, jak nie ważniejszymi zaletami prowadzenia kampanii są możliwość ogólnokrajowej promocji swej działalności, zdobycie rzeszy fanów, a nawet zaangażowanie ich w sam projekt. To zupełnie nowy model, który pozwala na bliskie interakcje z konsumentami i osiąganie wyników, jakie w innym przypadku by nie były możliwe.

Na przestrzeni lat, na temat możliwości i przyszłości społecznościowego modelu finansowania pisaliśmy już wiele razy dla różnych mediów. Wciąż są głosy za i przeciw. Z jednej strony słychać „To taka chwilowa moda! Zniknie równie szybko jak się pojawiła”, a nawet „Finansowanie społecznościowe to żebranie, a ja żebrać nie będę!”. Ekstremalne opinie pochodzą oczywiście osób które nie poświęciły chwili na zrozumienie tego, jak w rzeczywistości model funkcjonuje. Z drugiej strony, wraz z każdym artykułem, udanym projektem, wykładem czy warsztatem rośnie liczba zainteresowanych, którzy wierzą, że crowdfunding to model który wręcz odmieni rzeczywistość. Zdecydowanie jednak wymaga on odpowiednich regulacji prawnych nie tylko na terenie Polski ale też w skali europejskiej.

W marcu 2014 roku Komisja Europejska wystosowała komunikat na temat potrzeby regulacji modelu finansowania społecznościowego w UE oraz zalet jakie ze sobą model ów niesie. Trafność spostrzeżeń i ich przejrzystość jest świetnym uzupełnieniem i tak już pokaźnego arsenału argumentów sprzyjających rozwojowi modelu zarówno w Polsce jak i Europie. Stanowisko Komisji Unii Europejskiej jest następujące:

„Finansowanie społecznościowe może stanowić wsparcie dla przedsiębiorczości nie tylko pod względem zwiększenia dostępu do finansowania, ale również w kontekście dodatkowych badań rynku i narzędzi marketingowych, które mogą pomóc przedsiębiorcom w pozyskiwaniu odpowiedniej wiedzy klientów oraz nagłośnienia w mediach. Doświadczenie nabieranie w trakcie takich kampanii buduje również umiejętności przystosowania zawodowego, a udane kampanie stanowią wzór do naśladowania dla innych „ewentualnych przedsiębiorców”.

Z perspektywy podmiotów wpłacających ta nowa forma finansowania umożliwia bezpośredni wybór pod względem lokowania środków finansowych oraz daje poczucie zaangażowania w realizację danego projektu. Osoby biorące udział w finansowaniu społecznościowym mogą spojrzeć z innej perspektywy na przedsiębiorców i wejść z nimi w bezpośredni kontakt, co może dalej propagować kulturę przedsiębiorczości. Podmioty wpłacające często tworzą również wspólnotę w celu zapewnienia wsparcia dla finansowanego projektu lub mogą też dostarczać zasobów niefinansowych w postaci wiedzy społecznościowej.

Finansowanie społecznościowe może również przynieść potencjalne korzyści w dziedzinie innowacji, badań i rozwoju oraz mogłoby przyczynić się do wzrostu gospodarczego, rozwoju społeczności lokalnych i tworzenia miejsc pracy przy jednoczesnym finansowaniu innowacyjnych projektów, które nie posiadają stopnia zaawansowania, jakiego wymagają tradycyjne rynkowe źródła finansowe. Porównując z innymi rodzajami finansowania, finansowanie społecznościowe może również ograniczyć koszty i obciążenie administracyjne dla przedsiębiorstw, a w szczególności dla MŚP*.”

MŚP – Małe i średnie przedsiębiorstwa

Pełny komunikat znajdziesz poniżej.

https://mac.gov.pl/files/komunikat_komisji_europejskiej_o_finansowaniu_spolecznosciowym_w_ue.doc

Organizacja zbiórki online na realizację różnorodnych pomysłów staje się coraz bardziej popularna. Za sprawą serwisów takich jak Indiegogo.com, Kickstarer.com czy rodzime Wspieram.to, z powodzeniem zrealizowano już tysiące projektów. Nie powinien więc dziwić fakt, że zainteresowanych ich wykorzystaniem przybywa z dnia na dzień, szczególnie w środowisku organizacji Sektora 3 NGO. Czy mogą one jednak prowadzić taką kampanię?

To, czy dana osoba, instytucja czy organizacja może prowadzić kampanię finansowania społecznościowego, zależy nie tylko od samej organizacji, ale też od wybranej platformy. Różne platformy mogą działać w oparciu o różne ustawy, w związku z tym różna będzie sytuacja prawna. Przykładowo serwis fundraisingowy SiePomaga.pl działa w oparciu o nową ustawę o zbiórkach publicznych z dn. 18 lipca 2014. Platforma crowdfundingowa Wspieram.to z kolei działa w oparciu o sprzedaż przedpłaconą prawa handlowego (podobnie jak Allegro). Różnica pomiędzy fundraisingiem a crowdfundingiem polega na tym, że w przypadku pierwszej opcji wspierający nie otrzymują nic poza eteryczną wdzięcznością, podczas gdy w przypadku crowdfundingu w zamian za wsparcie finansowe otrzymują konkretne produkty czy usługi. Tutaj warto wspomnieć że nagrody można oferować również prowadząc kampanię na serwisie funkcjonującym w oparciu o ustawy o zbiórkach publicznych, aczkolwiek wysyłka owych nagród była by dobrowolną decyzją autora kampanii,  niezobowiązanego do tego prawnie.

Jeżeli więc mamy na celu zbiórkę na realizację produktu bardziej niż zbiórkę funduszy na bezpośrednią pomoc osobie potrzebującej, zdecydowanie lepiej sprawdzi się modelu crowdfundingu. Rodzi to jednak problem tego czy faktycznie nasza organizacja może z niego korzystać i jak ma się rozliczyć z podatku.

Mówiąc w kontekście finansowania społecznościowego (ang. crowdfundingu) sytuację możemy wyklarować w oparciu o platformę Wspieram.to. W zależności od organizacji wygląda ona następująco:

Organizacja z działalnością gospodarczą:   Z racji prowadzenia działalności gospodarczej, taka organizacja może prowadzić przedsprzedaż w oparciu o prawo handlowe, a co za tym idzie korzystać z usług Wspieram.to w celu prowadzenia kampanii crowdfundingowej. Oferowane nagrody muszą się mieścić w prowadzonej działalności gospodarczej.

Organizacje prowadzące TYLKO nieodpłatną działalnością statutową: Tego typu organizacje nie mogą pobierać pieniędzy w ramach swej działalności, w związku z tym nie mogą oferować nagród w ramach projektu. Jako iż jest to jeden z najważniejszych aspektów kampanii crowdfundingowej, automatycznie wyklucza to możliwość jej prowadzenia przez takowe organizacje.

Organizacje prowadzące odpłatną działalnością statutową: W tym wypadku ewentualne nagrody muszą się mieścić w ramach odpłatnej działalności statutowej organizacji, tak aby mogła ona pobierać opłaty w ramach ich sprzedaży. Należy przy tym pamiętać że ewentualne zyski oraz koszty po zakończeniu kampanii, zrealizowaniu założeń projektowych i rozesłaniu nagród, muszą się wyzerować, gdyż taka organizacja nie może wykazywać przychodów z realizacji projektu jeżeli nie posiadają działalności gospodarczej.

Środki zebrane w trakcie kampanii na Wspieram.to przelewane są na powiązane konto danej organizacji, tytułem „wynagrodzenia z tytułu działalności pożytku publicznego“.

Pamiętajmy że wedle ustawy o działalności pożytku publicznego mogą one być prowadzone przez wszystkie organizacje pozarządowe, a nie tylko przez organizacje pożytku publicznego.

 Za działalność pożytku publicznego uznano działalność prowadzoną w sferze zadań publicznych obejmującą następujące zadania:

• pomoc społeczną, w tym pomoc rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywanie szans tych rodzin i osób,
• zapewnienie zorganizowanej opieki byłym żołnierzom zawodowym, którzy uzyskali uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, inwalidom wojennym i wojskowym oraz kombatantom,
• działalność charytatywną,
• podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej,
• działalność na rzecz mniejszości narodowych,
• ochronę i promocję zdrowia,
• działanie na rzecz osób niepełnosprawnych,
• promocję zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy,
• upowszechnianie i ochronę praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn,
• działalność wspomagającą rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości,
• działalność wspomagającą rozwój wspólnot i społeczności lokalnych,
• naukę, edukację, oświatę i wychowanie,
• krajoznawstwo oraz wypoczynek dzieci i młodzieży,
• kulturę, sztukę, ochronę dóbr kultury i tradycji,
• upowszechnianie kultury fizycznej i sportu,
• ekologię i ochronę zwierząt oraz ochronę dziedzictwa przyrodniczego,
• porządek i bezpieczeństwo publiczne oraz przeciwdziałanie patologiom społecznym,
• upowszechnianie wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa,
• upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji,
• ratownictwo i ochronę ludności,
• pomoc ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą,
• upowszechnianie i ochronę praw konsumentów,
• działania na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami,
• promocję i organizację wolontariatu,
• działalność wspomagająca technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe oraz jednostki kościelne (jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego) w wyżej wymienionej działalność.

Jak widać niema większych przeciwskazań przeciwko prowadzeniu kampanii finansowania społecznościowego przez organizację sektora 3. W przypadku jakichkolwiek niejasności, krótka konsultacja z księgowym znającym zapisy statutowe naszej organizacji powinna je rozwiać. Prawo handlowe jest jednym z najpowszechniej używanych oraz najlepiej znanych i nie powinno stworzyć żadnych kłopotów. Dla jasności, poniżej przypominamy czym jest działalność nieodpłatna oraz odpłatna w ujęciu ustawy o działalności odpłatnej i nieodpłatnej pożytku publicznego.

Na koniec przypominam definicje działalności odpłatnych i nieodpłatnych.

Działalnością nieodpłatną pożytku publicznego jest działalność statutowa organizacji (w części obejmującej działalność pożytku publicznego), za którą nie jest pobierane wynagrodzenie.

Działalnością odpłatną pożytku publicznego jest działalność w zakresie wykonywania wyżej wymienionych zadań należących do sfery zadań publicznych, prowadzona w ramach realizacji przez organizację pozarządową celów statutowych, za którą organizacja pobiera wynagrodzenie (tj. opłaty od osób korzystających z działalności organizacji). Jednak to wynagrodzenie, w odniesieniu do działalności danego rodzaju, nie może być wyższe od tego, jakie wynika z kalkulacji bezpośrednich kosztów tej działalności. Należy przyjąć, że chodzi tu o koszty, które nie obejmują utrzymania struktur innych niż bezpośrednio związane z realizacją zadania.

Działalnością odpłatną organizacji jest także sprzedaż towarów lub usług wytworzonych lub świadczonych przez osoby bezpośrednio korzystające z działalności pożytku publicznego. Oznacza to, że organizacje, których podopieczni w ramach prowadzonej przez organizację działalności statutowej, wytwarzają różnego rodzaju rzeczy lub świadczą usługi, mogą sprzedawać je i uzyskane w ten sposób środki przeznaczać na finansowanie działalności organizacji, bez konieczności zgłaszania działalności gospodarczej.

Więcej informacji na temat działalności pożytku publicznego znajdziesz w poniższym artykule.

(Przy opracowaniu posiłkowałem się następującym opracowaniem: Działalność odpłatna i nieodpłatna pożytku publicznego)